/ قسمت اول
بیش از پنج سال میگذرد که مدافعان حقوق زن در افغانستان، در راستای رفع خشونت از زنان افغانستان و اعادة حقوق از دست رفتهشان، شبانه روز، فعالیت میکنند و با گذشت زمان، قلمروکاری نهادهای حمایت کننده از زنان جامعه ما، گسترده تر میگردد.
ایجاد «وزارت امور زنان» و فعالیت شش ساله این نهاد دولتی در قلمرو امور زنان و نیز فعالیتهای گستردة کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و موسسات بین المللی در همین حوزه، بخش مهمی از توجه جدی دولت افغانستان و جامعة جهانی در راستای احقاق حقوق زن افغان، به شمار میآید.
ولی گزارشها و چشم دیدها، نشان میدهد که
ادامه مقاله...
نویسنده:معراج
چهارم قوس مصادف با روز بين المللي رفع خشونت عليه زنان است که از آن در چند سال اخیر توسط نهادهای مدنی و مدافعان حقوق زن تجلیل می شود و از این روز امسال نیز در کشور تجلیل گردید.
اگرچه بعد از سقوط رژیم طالبان، بستر مناسبی برای رشد و سهمگیری زنان در عرصه های اجتماعی و سیاسی فراهم شد، اما با آنهم در این اواخر گزارش های مبنی بر خشونت علیه زنان وجود دارند.
برخی از مطبوعات داخلی به نقل از رئیس کمیسیون اروپا نوشت:
ادامه مقاله...
نویسنده: مرتضی معراج
با آن که هفت سال است که مدافعان حقوق زن در افغانستان به صورت گسترده فعالیت می کنند ولی گزارش های منتشر شده از سوی منابع داخلی و خارجی، از افزایش خشونت علیه زنان حکایت می کند.
سایت فارسی بی بی سی تحت عنوان«زنان افغان در معرض خشونت گسترده» به نقل از مقامات وزارت امور زنان می نویسد: «با آنکه ۹۹ درصد از موارد خشونت و بدرفتاری با زنان افغان به آنان گزارش داده نمی شود، ولی تنها یک درصد اطلاعاتی که این وزارت به آن دسترسی دارد، نشان دهنده رقم بالای خشونت با زنان افغان است».
ادامه مقاله...
فصل اول-کلیات
ازدواج ازباب ثلاثی مزید، ازباب افتعال و«زواج» مصدرباب مفاعله است؛ این دوواژه دراصطلاح فقهی وقانونی، به معنای رابطه ای است حقوقی که لازمه آن ، جوازکامجویی بین زن ومرد می باشد ، چنان که واژه نکاح نیزبه همین معناست؛ هرچند ازنظرلغت؛ ازدواج به معنای متحد شدن دوانسان ونکاح به معنای هم خوابگی آن دومی باشد بعضی ازنویسندگان گفته اند : نکاح – به معنای – عقدی است که به وسیله آن ، زن ومرد به قصد زندگی مشترک وکمک
ادامه مقاله...
نویسنده:سید مرتضی (عابد )
فرار از منزل عبارت از اقدام به دوری ازخانواده و فامیل بدون اجازه ولی یا سرپرست قانونی میباشد، که امروزه به یک معضل جدی اجتماعی مبدل شده و در بسیاری از کشورها این عمل به عنوان یک واکنش در برابر شرایط که از نظر فرد نامساعد و بعضا غیر قابل تغیر جلوه میکند صورت می پذیرد، این عمل به دلیل عواقب ناګواری که برای فرارکننده و شرایط جرم زای که ایجاد میکند، از سوی ارګانهای عدلی وقضایی قابل تعقیب بوده و در بعضی از کشورها یک عمل جرمی تلقی میشود ولی در کشور ما...
ادامه مقاله...
مؤسسۀ جامعه مدنی و حقوق بشر افغانستان، مسؤوليت خود ميداند تا با آنچه كه در توان و در دست دارد، به مبارزه عليه نابرابريها و بی عدالتيها برخيزد، تا باشد كه مفاهيم و آموزه های حقوقِ بشری در جامعه تعميم يابد و از ابعادِ خشونتها و رفتارِ غيرِانساني بر عليه زنان كاسته شود.
بر همين مبنا، مدتی است كه مؤسسۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر، با راه اندازیی برنامه هایی، به گونۀ مستقيم، برای كاهشِ خشونتهای خانواده گی در شهر هرات، كار مينمايد. اعضای دبيرخانۀ این مؤسسه، همراه با همكارانِ خويش، درهنگامِ تطبيقِ اين برنامه، با چالشها و مشكلاتی برخوردند؛ مشكلاتِ مذکور، اشارۀ مستقيم به عمده ترين چالشها بر سرِ راه اجرا و طرحِ اين گونه برنامه ها دارد و اين كه ميتواند از جمله عواملِ شكست و يا عدمِ مؤثريتِ برنامه ها برای كاهش خشونت بر عليه زنان باشد.
ادامه مقاله...
نقش رسانه ها در كاهش خشونت خانواده گی مقولۀ "خشونت عليه زنان" همچون موضوعی مدون وتيوريزه شده، دربافت جامعه شناسی اجتماع افغانی به مراتب جوان تر از مفهوم رسانه است. هرچند رسانه به مفهوم امروزی آن نيز سابقۀ چندان طولانی ندارد. اين مقوله( خشونت عليه زنان) تا آبشخوری بسيط برای رسانه های گوناگون در كشور گردد؛فراز وفرود های زيادی را پشت سرگذاشته وازخوان های بيشماری گذر كرده است.
نگفته آشكار است كه "خشونت عليه زنان"، همچون يك آسيب اجتماعی محصول نوع خاص مناسبات و قرارداد اجتماعی جامعۀ افغاني، سابقۀ طولاني تر داشته و
ادامه مقاله...
خشونت بر زنان بيشتر از قدرت ونيروي نا برابر اجتماعي، سياسي و فرهنگي که ساخته مردان است، ناشي ميشود. به خصوص در اوقات جنگ، تهاجم و بحرانهاي سياسي، زنان بيشتر مورد تظلم و خشونت قرار ميگيرند. زيرا قواي مهاجم ضربت شان را بنابر باورهاي فرهنگي به ننگ و ناموس مغلوبين وارد ميکند، تا آخرين خشونت را تامين کرده باشند چون در جوامع سنتي تعرض به زنان آخرين و بلند ترين صدمه است، اين برخورد در تمام جنگها به خصوص در جنگ دوم جهاني عليه نازيهاي شکست خورده، در برلين به ملاحظه رسيد، چنانچه بعداً موضوع تربيه اطفالي که به صورت غير مشروع از زنان آلمان که بنا تعاملات جنسي خشن و متجاوزانه تولد شده بود، معضله مهم براي دولت آلمان بعد از جنگ گرديد و از جانبي هم همين زنان با وجود تحمل خشونت تجاوز، از طرف مردان خودي مخصوصاً شوهران، برادران، پدران و بعضاً کاکا و ماما و ساير
مردان به دلايل گوناگون مورد خشونتهاي ديگر نيز قرار گرفتند. اين خشونتها با انگيزهها و علل متفاوت به حدکافي توانسته است و يا متاسفانه ميتواند،
ادامه مقاله...
طرح مسئله زنان و حقوق و تکاليف آنان در جوامع مختلف و به ويژه در کشورهاي اسلامي، از لحاظ نظري و عملي به صورت يک مشکل پيچيده، حساس و در عين حال اجتناب ناپذير در آمده و پرسشهاي عميق و زيادي را متوجه ساختارهاي سياسي، فرهنگي، حقوقي و اجتماعي ما به ميان آورده که پاسخگويي به پرسشها و شبهههاي مطرح شده، براي دفاع از مکتب اسلام و تبيين آموزهها و فرامين آن از وظايف و وجايب علما، بزرگان و انديشمندان اسلامي بهشمار ميروند.
ادامه مقاله...
مقدمه
مواد سيوسوم و هفتادوهفتم مسوده قانون احوال شخصيه اهل تشيع به دو محور بسيار مهم و زيربنايي حقوق زنان ميپردازد؛ حق خروج از منزل و حق اشتغال به کار در خارج از منزل جزء مصاديق ساده و بسيط حقوق زنان نيست. تعيين محدوديتها و قيودات سختگيرانه در اين دو حوزه بسياري از حقوق و آزاديهاي ديگر زنان را از موضوع منتفي ميسازد. به طور مثال، اگر حق خروج از منزل به طورقانوني سلب و يا بسيار محدود شود، ديگر سخن گفتن از حق مشارکت سياسي، حق تحصيل، حق حضور در عرصههاي مختلف حيات اجتماعي و... براي زنان چندان موضوعيت نخواهد داشت. يا اگر حق کار بر اساس قانون سلب شود و يا به طور مطلق مشروط به رضايت شوهر گردد، ديگر ادعاي آزادي زنان در انتخاب شغل و ساير حقوق، امتيازات و آزاديهاي مربوط به قلمرو اشتغال ادعاي مقرون به حقيقت نخواهد بود. بنابراين، ضرورت مبرم اجتماعي و تکليف شرعي ايجاب ميکند که در مواد پيشگفته، دقت و تامل لازم صورت گيرد. مبادا که از سر بيتوجهي به استناد شريعت مقدس اسلام براي حقوق و آزاديهاي مشروع زنان محدوديتهاي بنيادين اساسگذاري شود.
در اين مقاله سعي برآن است که مقررات پيشبيني شده در مواد پيشگفته، هم از منظر فتاوي شرعي و هم از منظر آثار و لوازم قراردادها، مورد نقد و ارزيابي قرار گيرد.
ادامه مقاله...
مقدمه
ازدواج، در ميان پيروان تمام اديان، با قاعدههاي متفاوت وجود دارد. اما دين اسلام ازدواج را يک امر جدي اخلاقي، اجتماعي و شرعي دانسته، بنابراين به جزئيات در اين مورد پرداخته و چارچوب مشخصي را براي ازدواج تعيين کرده است که ازدواج با کدام شرايط صورت بگيرد و چرا اين شرايط براي ازدواج معتبر است.
شرايطي که در اسلام براي ازدواج درنظر گرفته شده است همه عقلي و منطقي است.
بنابراين در مقاله حاضر به شرطهاي ازدواج و به محرمات مطلق ازدواج و محرمات نسبي در ازدواج پرداخته شده است و در کل ديدگاه اسلامي ازدواج را با حکمتي که اسلام از آن در نظر داشته، بازتاب يافته است.
ادامه مقاله...
اشاره: موضوع اين مقاله، بررسي ابعاد حقوقي و فقهي است از غيبت شوهر و مکلفيتهايزوج، زوجه و نظام شريعت و حکومت، با در نظرگيري ديدگاههاي حقوقي و فقهيدر رابطه به معيارهاي غيبت و احکام مرتبط با آن.
بهتحليل اين موضوع خواهم پرداخت، آن دسته از مرداني که به مدت طولانيزوجه¬اش را ترک ميکنند و به سفرهاي طولاني مدت ميروند، از منظر حقوق وفقه چگونه ارزيابي ميشود؟ معلوم است که مرداني از مردم افغانستان، ازديرباز تا به اکنون، همواره زوجة شان را رها کردهاند و به خارج رفتهاندو مدتهاي مديدي سفرشان طول کشيدهاند و اين موضوع، همچنان در جريان است. اگر اين مردان، بدون هماهنگي با زنانشان راه سفر را در پيش بگيرند و بهخارج از کشور بروند و سال¬هاي بسيار طولاني به سفر شان ادامه بدهند و سفرشان سالهاي زيادي را دربر بگيرند از نظر حقوقي و فقه چه پيش بيني شدهاست؟ در اين وضعيت، زوجه چه مکلفيتي دارد و وضعيت رابطة زناشويي¬اش چطورخواهد بود؟ آيا از نظر فقه و حقوق، انحلال و دوام اين نکاحها از چه وضعيتي برخوردار است؟
ادامه مقاله...
نویسنده: قضاوت پال حضرت گل حسامي
- حقوق مدني چيست؟
حقوق مدني به معناي عام، شامل تمام رشتههاي حقوق خصوصي (داخلي و بينالمللي) است و به معناي خاص شامل مباحث ذيل است:
الف) اشخاص (اسم، اقامتگاه، احوال شخصي، اهليت، حجر، قيموميت)
ب) خانواده (نکاح، طلاق، قرابت، نفقه، حضانت، ولايت)
ج) اموال و دارايي (اموال، طرق تملک، عقود و تعهدات، ارث، هبه، وصيت)
علاوتا حقوق مدني به معناي خاص شامل حقوق تجارت و حقوق بحري و هواپيمايي و قوانين کار و بيمه و اصطلاحات ارضي هم ميباشد.
ادامه مقاله...
اسماعيل حکيمي
ازدواج زود هنگام يا ازدواج کودکانv، به خصوص دختران، اثرات ناگوار بر خود کودکان و پيامدهاي منفي فراواني بر خانوادهها و جامعه دارد که بعضاً هيچگاه رفع نميگردد. اينگونه ازدواجها چانس طلايي فراغت دوران کودکي را از کودکان ميگيرد و مانع تداوم تحصيل شان ميگردد. کودکان با زناشويي زودتر از موقع و بارداري نا بههنگام، از رشد جسمي، روحي و فکري باز ميمانند و دچار عوارض روحي، رواني و جسمي ميگردند که بعضاً تا پايان عمر همچنان دامنگير شان ميماند.
ادامه مقاله...
نویسنده: رعنا سعيد
مقدمه 1
ازدواج پيامد حقوقي و وجايبي را در پي دارد که احترام متقابل ميان زوجين، درک تکاليف متقابلۀ زن و شوهر و اعتقاد به زندگي با همي ميباشد، در صورتي عدم درک تکاليف متقابله و عدم احترام متقابل زوجين پاي تفريق و جدايي به ميان ميآيد.
از آنجايي که خانواده بنياد جامعه را تشکيل ميدهد و براي ايجاد يک جامعۀ متمدن که در آن اصل آزادي شخصيت، حقوق و کرامت انساني و حقوق ديگران رعايت و احترام شده باشد، لازم است تا بنيان و هسته اصلي را به اين گونه طرز زندگي عادت داد و از آغاز اين حقوق و آزاديها را در آن رعايت نمود و بسط داد تا بالوسيله جامعه اصلاح گردد.
ادامه مقاله...
رعنا سعيد
آثار ازدواج
تامين رابطه زوجيت به اثر ازدواج يا عقد نکاح براي طرفين عقد ايجاب يک سلسله وجايب را براي طرفين مينمايد که هريک مکلف به رعايت آن ميباشند. که اين وجايب سه قسم است:
اول: موضوع حقوق و وجايب مشترک زوجين.
دوم: وجايب شوهر در برابر زن.
سوم: وجايب زن در برابر شوهر.
وجايب مشترک زوجين در برابر يکديگر شامل حسن معاشرت زوجين نسبت به يکديگر ميباشد يعني لازم است تا در اثر ازدواج چنان علايقي بين زن و شوهر ايجاد شود که آنها در محيط گرم خانوادگي زندگي خوش، آرام و با سعادت را سپري نمايند. بناءً ايجاب مينمايد تا در برابر همديگر از اخلاق نيک و خوش رفتاري کار گرفته، صبر و گذشت داشته از هرنوع بد رفتاري، ناسزا گويي و برهم زدن رابطه نيک زناشويي اجتناب کنند. از آنجايي که اساس اجتماع را خانواده تشکيل ميهد به زن و شوهر لازم است تا آنها درتحکيم و استواري بنياد خانواده کوشيده با هم فکري و اخلاق نيک رابطه خانواده را مستحکم نموده با عشق و علاقه بايکديگر، نگهبان بقاي خانواده گرديده، با تربيه و پرورش اولاد سالم در محيط مساعد سهم خود را در تشکيل خانواده و اجتماع به نحو احسن ادا نمايند.
ادامه مقاله...
چكيده
به تأسي ازمادة 131 قانون اساسي جديد، مسوده قانون احوال شخصيه شيعيان افغانستان به منظور تصويب و نهايي شدن به ولسي جرگه(مجلس نمايندگان) تسليم گرديده است. غرض عمده و اصلي از اين اقدام، رفع قانوني تبعيض از بخش عظيمي از ساكنان اين سرزمين است. انتظار آگاهان جامعه از دست اندر كاران تهيه طرح، بسيار بيش از كاري بود كه انجام يافته است. موادي ازين پيش نويس وازجمله، ماده 91 اين طرح ميتواند خود منشأ نابرابري اما اين بار نه براساس تبار ويا مذهب بلكه بر مبناي جنسيت گردد. اين نوشته تأملي است پيرامون مفاد همين ماده كه در ارتباط با مسأله تعدد زوجات پيشنهاد گرديده است.
واژه هاي كليدي:
احوال شخصيه، تعدد زوجات، تبعيض، عدالت، مصلحت، حقوق بشر.
ادامه مقاله...
موضوع زنان و جايگاه آنها در ساختار قدرت سياسي و اجتماعي يکي از مواردي بود که دولت موقت به آن پرداخت. از آنجاييکه اين دولت وارث امارت اسلامي طالبان بود و زن در اين امارت کاملاً وجودش انکار شده بود، پرداختن دولت موقت به زن، اميدواريهاي زيادي را در ميان اين قشر و نيز در ميان ساير افراد جامعه ايجاد نمود.
دولت موقت در مورد زنان پختهتر از دوره اماني و ظاهر شاهي عمل کرد، و آن کشف حجاب بود در حاليکه اين دولت توان و امکانات بيشتري در مقايسه با دولتهاي قبل به کشف حجاب داشت. در اين ميان البته يک نکته اساسي را نبايد از ياد برد و آن تغييرپوشش زنان با قبل بود. در دوره اماني و ظاهر شاهي جامعه در برابر کشف حجاب واکنش نشان داده و موضع گرفتند. آن موضعگيريها طبيعي بود زيرا پديده نوي براي جامعه بود. پديدهاي که پنداشته ميشد ارمغان غرب است و يا در کل غير اسلامي ، که هم شامل کشورهاي غربي ميگرديد و هم شامل کشورهاي شرقي. اما دولت موقت در زماني رويکار آمد که بيش از دو دهه بسياري از خانوادههاي متوسط و طبقه پايين جامعه نوعي از کشف حجاب را در چند کشور اسلامي تجربه کرده بودند و اين کشف حجاب از نگاه خانوادههاي سنتي افغانستاني همان برداشت برقعيا چادري بود. در حاليکه مردان همين خانوادهها تا قبل از مهاجرت کمتر راضي ميشدند تا به برداشتن چادري از سر زنان شان تن در دهند. اما دولت موقت که در بن، پايه ريزي شده بود همزمان دو پاليسي را در مورد زنان بايد در پيش ميگرفت، هم توجه به قوانين بينالمللي در رابطه با حقوق زنان و هم سرپيچي نکردن از باورداشتهاي جامعه، و اين دو، در مواردي سخت در برابر هم قرار ميگرفتند.
ادامه مقاله...
شاید درجوامع که حقوق طفل مدتهای طولانی رعایت شده تصور افراد خوردسال به حیث طفل با جوامع که حقوق طفل را به تازگی مورد غور قرارداده فرق کند ، زیرا چنین طرز تصور ،ناشی از عوامل اجتماعی و عرفی می باشد . عوامل اجتماعی در جوامع چون افغانستان طفل را به نسبت توان کار آنها به رسمیت می شناسد و وقعی به رشد ذهنی او نمی دهد. به این معنی که به محض که طفل توان خدمت کردن به خانواده خود را داشته باشد ،جامعه او را از مرز طفل بودن خارج نموده و تمام مسوولیتهای مدنی و کیفری را بالای او تطبیق می کند، بدون توجه به این مطلب که آیا طفل متخلف (شخص خطاکار) قدرت ذهنی حمل بار مسوولیت را دارد؟
ادامه مقاله...
نویسنده:حسین خاوری
هر چند که طلاق یک واژه زیبا نیست و شنیدن آن احساس شعف به وجود نمی آورد ولی حلالیاست که خداوند متعال و هر صاحب علم آن را نکوهش كرده اند و با اکراه در محدودۀ آن سخن گفته اند، بحث پيرامون اين پديده تا به آنجا رسیده است که یک بخش از پایه حقوق خانواده قرار گرفته و در قانون اکثر کشور های جهان جایگاه خاص به خود اختصاص داده است. این واژه مذموم در حین ناچاری و کام تلخی به فریاد هر تلخ کام میرسد و راه نجات غیر از خود کشی در مقابل انسانهای سست نفس، ضعیف یا واقعاً ناچار و مظلوم میگشاید.
ادامه مقاله...
اينكه طلاق يك «پديدة حقوقي» است و مبناي فقهي دارد و تعريف طلاق از ديدگاه هاي مختلف و مبناي فقهي آن، و همچنين انحلال رابطه زوجيت را، اين كه آيا طلاق با الفاظ خاص و به صورت شوخي وكنايي اجرا ميگردد يا نه؟ و نظر فقهها در جواز طلاق يا عدم آن در آينده از ديدگاه مذاهب عمدة اسلامي و قانون مدني را در قسمت نخست مورد تحليل و بررسي قرار داديم. همچنين مبناي فقهي اختيار طلاق بهدست مرد و دلايل اين اختيار ازنظر فقهها و مبناي فقهي اختيار توسط « محكمه» مورد بررسي و مطالعه تطبيقي قرار گرفت كه در نهايت بحث در تفريق به سبب « عدم انفاق» از « اسباب حكم محاكم در جدايي بين زن و شوهر» خاتمه يافت، هم اكنون ادامه اين بحث را پي ميگيريم.
ادامه مقاله...
نویسنده:حسین خاوری
از خواستگاری در قانون احوال شخصیه تعریف ارائه شده است که ،بیان کننده اهمیت خواستکاری از زن به منظور ازدواج می باشد. باوجود تعریف خواستگاری درقانون احوال شخصیه ،شرایط را نیزبرای خواستگاری مطرح نمود ه است که این شرایط در بین مکاتب اسلامی رعایت می شود.
قانون احوال شخصیه اهل تشیع که مطابق مذهب جعفری در سال 1388 نافذ گردید؛ ماده 74 قانون مذکور در زمینه خواستگاری از زن است که از قرار ذیل شرح داده خواهد شد.
تعریف خواستگاری :
ادامه مقاله...
نویسنده:سلطانعلی توسلی
برای رفع منازعات نفقه درفقه جعفری، بین زن وشوهر، پدران وفرزندان، واقارب وسائرافراد، با مراجعه به قرآن وروایات واقوال فقهای اسلامی،وازنظرحقوق آن را مورد بررسی قرار می دهیم .
الف ـ قرآن
حکمیّت
آیات متعددراجع به رفع منازعات واختلاف زوجین وجوددارد.ومحکمۀ صلح خانوادگی یکی ازموارد درفع منازعات بین زوجین درقران کریم ذکرشده است. که خداوند درآیه 35 سورۀ نساء می فرماید:
«وان خفتم شقاق بینهمافابعثواحکماً من أهله وحکماً مّن أهلهاإن یریدإصلاحاًیوفّقّ بینهماإنّ الله کان علیماًخبیرا
ادامه مقاله...
حق نفقۀ زنان در قوانین مدنی افغانستان و ایران از مهمترین مسائل پیچیدۀ تاریخی و روز بوده و می باشد . تلفیق این قوانین مدنی مز بو ر به علّت منشأ اولیه ی آن که از قانون مدنی فرانسه سرچشمه گرفته است ، مطرح می باشد ، که بعد از تحولات تاریخی ، سیاسی ، و فرهنگی در نظامهای غربی و بو جود آمدن قوانین اسلامی، بعد از پیروزی حکومت اسلامی افغانستان و اصلاحات قانون اساسی و احوالات شخصیه مطابق فقه حنفی، جعفری و نیز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و اصلاحات قانون اساسی و مدنی با در نظر داشت ولایت فقه و بقاء ضمانت اجرای آن در تاریخ کنونی حکومت اسلامی نقش سازنده و ارزش حقوقی انسانی دارد.
از لحاظ حقوقی زنان افغانستان در ول تاریخ قشر محروم و مظلوم بوده اند ، و این انگیزۀ برای نوسنده گردید ، که به بررسی و تحقیق نفقۀ زنان در قوانین مدنی هر دو کشور همجوار اسلامی پرداخته شود.
ادامه مقاله...
